هليلهء زرد چهار درم و قشمش معسل دو چند همه . و اما ادويهء موضعيه براى جرب همه آن است كه در آن جلا باشد و گاهى كفايت كند آنچه در آن جلاى او با تقويت جلد و اصلاح مزاج آن باشد مثل آب ملوكيه و حماض و چقندر و انار و مثل سبوس ميده و آرد عدس مقشر . و ايضاً اقاقيا به سركه و تخم جوف خربزه و نشاستهء عصفر و آب كرفس و طبيخ حلبه و آب پوست غرب و گاهى احتياج افتد به چيزى كه در آن تحليل قوى باشد مثل شحم حنظل و علك الانباط به آب نعناع و راتيانج به سركه و زاج بريان و خصوصاً زرد به سركه و روغن گل همچنين قلقند و اخوات آن و خرزهره بسيار قوى است و گاهى كفايت كند سركهء او كه در آن برگ او را تر كنند پس با روغن كنجد بپزند و گاهى به ادويهء حاده مثل روغن گل مخلوط مىسازد تا منع افراط حدت كند و مثل پوست انار براى مثل آن يعنى قبض و تكثيف تا جلد قوى گردد و تاثير ادويهء حاده قبول نكند . و از آنچه تجربه كرده شده تخم جرجير است كه روغن آن بگيرند و جرب را خاريده و در آفتاب گرم بدان مالش نمايند و يا قريب كانون بنشينند و تكرار اين كنند كه به غايت نيكو است . دواى جيد بگبرند مرداسنگ و زاج جزو مساوى و با سركهء خمر بسايند و در كوزهء گلى كرده در جاى نمناك تا يك ماه دفن كنند و بعد از آن طريق طلا استعمال كنند كه اين بالغ النفع است با وجود قلت لذع و كندش زيبق مقتول و چرك نقره و زراوند و كبريت و قنبيل و اشخار و مس سوخته و مغاث و نوشادر و عدس تلخ و تخم حرمل و اشق و زنگار و اشنان قصارين و سرگين سگ و سرگين‌هاى مذكور در باب ديگر و قثاء الحمار . و ايضاً پوست چوب انگور سوخته بر موضع جرب بپاشند بعد چرب كردن بمسكه و پس از آن بربندند و تجديد آن نمايند تا آن‌كه زائل شود و گاهى قردمانا به سركه و علك الانباط به سركه نفع بخشد و اما از ادويهء مركبهء جيده اين است كه بگيرند سيماب كشته و برگ خرزهره و اقليميا و مرداسنگ و به سركه و روغن گل طلا نمايند در شب و بر آن خواب كنند و صبح در حمام بدن را اولاد به سركه و اشنان سبز به آب گرم بشويند بعده به آب سرد بعد از آن به روغن مالش نمايند . دواى مسهل مرداسنگ و زاج زر و مساوى به سركه يك هفته در آفتاب بسايند و نزد حاجت بدان طلا كنند . و ايضاً زيبق مقتول و ميعه سائله و روغن گل آميخته استعمال كنند . و ايضاً سيماب كشته و ميعه سائله و بزر البنج و قسط اجزا مساوى . و ايضاً كندش يك جزو مغره سه جزو به سركه طلا كنند . و چون ادويهء قويهء مجففهء محلله و يابسهء منشفه استعمال كنند عقب آن روغن‌هاى معروفه مثل روغن سعد و بيد و نيلوفر و بنفشه و مانند آن بمالند و خصوصاً در جرب يابس و قليل الرطوبت و در جرب رطب چيزى كه در تجفيف شديدتر باشد استعمال كنند و در جرب يابس چيزى كه در تجفيف كمتر بود به عمل آرند و آنچه اندر آن زيبق مقتول افتد آن را حتىالمقدور از نواحى معده و اعضاى كريمه دور دارند و علاج جرب يابس و حكه قريب يكديگر است و استحمامات جرب و اغذيهء صاحبان جرب در علاج حكه مذكور گردد . و بدانند كه حجامت ساقين در جرب فاحش نفع مىكند . [ صاحب كامل ] صاحب كامل گويد كه هرگاه جرب پيدا شود بايد كه مبادرت به فصد هفت اندام و شرب مطبوخ مقوى بصبر و تربد كنند و طبيخ هليله و سنا و مويز بنوشند . و صفت آن اين است پوست هليلهء زرد كوفته پنج درم مويز منقى سى درم سناى مكى هفت درم شاهتره ده درم تمر هندى از تخم و ليف پاك كرده پانزده درم در سه رطل آب بجوشانند به آتش معتدل تا آن‌كه به يك رطل آيد صاف كرده نيم‌گرم بنوشند و يا بگيرند آب شاه‌ترهء افشرده و از سه روز تا پنج روز در هر روز نيم رطل با شكر ده درم بنوشند بعد از آن‌كه قبل او صبر سقوطرى باريك ساخته يك مثقال به آب باديان سرشته حبها بسته در سايه خشك كرده خورده باشند و چون آن را به اين حب بدهند منعفت بين نمايد . حب براى جرب و نسخه اين همان است كه در آن كتيرا و غيره يك درم است و در قول شيخ گذشت در آب كاسنى مثل نخود حب ساخته بر ناشتا از مثقالى تا دو درم بخورند و بعد آن آب افشردهء شاهتره صاف كرده نيم رطل بنوشند . و حب شاهتره كه نافع جرب است اجزاى آن نيز در قول شيخ مذكور شد مثل نخود حب ساخته خشك كنند و از يك درم تا يك مثقال يك روز در ميان بخورند پس هرگاه بدن از خلط ردى پاك شد بايد كه اطليهء مجففه استعمال كنند . و از آن جمله اين طلاست مويزج قردمانا هر واحد ده درم كبريت اصفر پنج درم همه را باريك سائيده به سركه و روغن گل سرشته در حمام بدان طلا نمايند . ديگر زيبق مقتول و دفلى و اقليمياى فضه و مرداسنگ و كندش و اشخار مساوى باريك ساخته به سركه و روغن گل سرشته در حمام طلا كنند . ديگر به ورق و نمك و قسط و كندش هر واحد دو درم ميعهء سائله ده درم سوده به روغن گل آميخته شب طلا كرده بر آن خواب كنند و صبح در حمام به اشنان فارسى بشويند . ديگر آهك مغسول به سركه سائيده در حمام طلا كنند . ديگر برگ خرزهره و حناى مكى هر واحد ده درم زراوند طويل يا مدحرج و گوگرد زرد هر واحد چهار درم همه را باريك سائيده به روغن گل و سركه سرشته در حمام يا در آفتاب طلا كنند بعده به آبى كه در آن مورد و برگ سوسن جوشانيده باشند و بعد آن به گل سرخ و صندل غسل كنند . ديگر كندش و كبريت ابيض و زرنيخ سرخ مساوى خاكستر چوب انگور هم وزن همه باريك سائيده به روغن گل حل كرده در آفتاب يا در حمام بدان طلا كنند و به آب مطبوخ مورد و گل سرخ غسل نمايند . ديگر عروق پنج درم زراوند طويل و مدحرج هر واحد دو درم برگ خرزهره و برگ سوسن و حنا هر واحد سه درم همه را باريك كرده به روغن گل سرشته در حمام استعمال كنند پس اگر